21022018

Cập nhật lúc:12:04:33 PM GMT

Back Gương mặt Mục lục: Nghệ sĩ Việt Quãng ba vui của Phương Nam

Quãng ba vui của Phương Nam

  • PDF.

Theo lẽ thường, một tác phẩm âm nhạc ở giọng (âm thể) thứ luôn được kết bằng hợp âm chủ (bậc I), cũng chính là một hợp âm thứ. Như thế, cái vẻ “buồn” của điệu thức (âm thức) thứ sẽ bao trùm cả tác phẩm đến tận nốt nhạc cuối cùng.

Ngay từ đầu thế kỷ XVII, các nhà soạn nhạc kinh điển Âu châu đã áp dụng một kiểu phá cách khi kết bài qua việc nâng âm 3 (ví dụ, nốt Do bình) trong hợp âm thứ, chủ (ví dụ, hợp âm Am) lên nửa cung (thành Do thăng) để kết bằng hợp âm trưởng, chủ (ví dụ, hợp âm A). Như thế tạo nên cảm giác vui đến bất ngờ nhằm mục đích kết có hậu (happy ending). Họ gọi đây là quãng 3 Picardy (Picardy third) hay “bình dân” hơn là quãng ba vui. Quãng ba Picardy không chỉ được dùng để kết tác phẩm mà còn ở những kết hoàn toàn (perfect cadence) và kết nghiêm (plagal candence) trong tác phẩm. Chúng ta sẽ nghe quãng ba vui này trong cảm giác yên bình ở cuối phần 1 của bản Nocturne giọng Si giáng thứ, op.9, No.1 của Chopin (ra đời cách đây 180 năm) qua nghệ thuật trình tấu của nghệ sĩ piano Gabriel Trần Phương Nam trong PIANO RECITAL mang tên anh vào lúc 20g ngày 8/7/2012 tại Nhạc viện Tp. HCM.

Một tuyệt tác phẩm khác của Chopin sẽ được Gabriel Phương Nam giới thiệu đến khán giả Việt Nam là bản Fantaisie giọng Fa thứ, op.49. Khá nhiều nghệ sĩ piano hàng đầu thế giới đã chọn tác phẩm này vào danh mục biểu diễn của mình vì đây là một trong những đỉnh cao của nghệ thuật sáng tạo nơi Chopin, nhà thơ của cây đàn piano. Như ông đã nói khi vừa viết xong vào năm 1841: “Hôm nay tôi vừa hoàn tất bản Fantaisie – bầu trời đẹp nhưng lòng tôi trĩu buồn. Có lẽ sự hiện diện của tôi không còn giá trị cho ai nữa. Hãy trốn đi cho tới khi cái chết tìm đến”. Một trong những nỗi buồn day dứt lòng Chopin là tình yêu dành cho quê hương Ba Lan của ông từ nơi đất khách quê người và ông đã gửi gắm vào bản Fantaisie lừng danh này. Nhưng ở Gabriel Phương Nam không bi quan như vậy. Cái “quãng ba vui” vẫn được anh sử dụng để biến nỗi buồn của người con Việt Nam xa xứ thành tình yêu dành cho tha nhân qua việc dành trọn doanh thu từ những hoạt động nghệ thuật đỉnh cao của mình cho những cảnh đời cùng thấp, bất hạnh, tại những nơi xa xôi hẻo lánh tại quê hương. Đó là ý nghĩa của PIANO RECITAL trong lần về nước thứ ba, và lần biểu diễn thứ hai tại Nhạc viện của anh năm nay: giúp cho Trạm xá Cao Thượng để phục vụ y tế cho gần 20.000 người dân tộc tại xã Dakbla, Kontum.

Cái “quãng ba vui” của Phương Nam lại vừa được vang lên ngay khi chúng tôi viết bài này với tin tức từ Paris do ca trưởng Trần Hải Vân, người cha đồng thời là người quản lý nghệ thuật của anh gửi về: Vào ngày 17/6/2012, trong  Festival Chopin Lần thứ 29 tại Paris (kéo dài một tháng, từ 16/6 đến 14/7) nhân dịp Quốc khánh Pháp, Gabriel Phương Nam là nghệ sĩ gốc Việt duy nhất trong số 9 nghệ sĩ trẻ được mời trình diễn.

Bên cạnh các thể loại nocturne, fantaisie, trong chương trình “Gabriel Trần Phương Nam – PIANO RECITAL” sắp tới chúng ta còn tiếp xúc với một thể loại kinh điển của âm nhạc thời kỳ Classic: sonata. Nhưng ở đây là một bản sonata phá cách của Beethoven, mang những dấu hiệu báo trước thời kỳ âm nhạc Romantic (Lãng mạn). Bản sonata này còn được gọi là “Sonata cho Thérèse” (tức Piano Soanata số 24, giọng Fa thăng trưởng) và  chỉ có 2 chương (thay vì 3 hoặc 4 chương như sonata kinh điển). Cùng với bản “Appassionata” (hay Piano sonata số 23, op.57),  đây là 2 bản sonata mà Beethoven thích nhất trước khi sáng tác sonata “Hammerklavier”, được xem là một trong những tác phẩm độc tấu piano khó nhất mọi thời đại.

Độ khó của nghệ thuật biểu diễn piano của recital này đạt đến cao độ trong tuyệt tác phẩm Gaspard de la nuit của nhà soạn nhạc người Pháp, Maurice Ravel, một trong hai người khai sinh ra trường phái Ấn tượng trong âm nhạc. Đây là một tổ khúc 3 chương (Ondine, Le gibet và Scarbo) dựa trên 3 bài thơ của Aloysius Bertrand và được công diễn lần đầu tiên ở Paris vào năm 1909. Chính độ khó của chương 3, Scarbo, đã góp phần làm cho tác phẩm này nổi tiếng thế giới và cũng trở thành một trong những tác phẩm khó trình diễn nhất mọi thời. Ravel đã nói về chương Scarbo này như sau: “Tôi muốn tạo nên hình ảnh biếm họa của chủ nghĩa lãng mạn. Có lẽ nó đã mang lấy phần hay nhất của tôi…tôi muốn đặt cả dàn nhạc vào cây đàn piano”.

Với 3 yếu tố như 3 âm căn bản: tài năng tuyệt vời, tình yêu biết chia sẻ của một người trẻ đầy nhiệt huyết, và một nhân sinh quan lạc quan - hướng thượng,  Gabriel Trần Phương Nam đã và đang tạo nên loại hợp âm gồm những “quãng ba vui” để cùng với âm nhạc đỉnh cao của mình đi xuống và hòa tan vào những cảnh đời thấp bé hơn.

Gabriel Trần Phương Nam sinh ngày 16/11/1989 tại Paris và bắt đầu học dương cầm tại Nhạc Viện thành phố Noisy-le-Sec từ lúc 6 tuổi. Sau thời gian học tại Nhạc viện Paris (CRRP Paris), năm 2009, Phương Nam chuyển sang Nhạc Viện Quốc Gia Paris (Conservatoire National Supérieur de Musique et de Danse, CNSMD). Ngày 25/5/2012 vừa qua, Phương Nam tốt nghiệp Cử Nhân Piano với hạng Xuất sắc và sẽ hoàn tất Master về piano trong 2 năm tới. Hiện nay anh là nghệ sĩ piano chính thức của CNSMD Paris.

Đêm nhạc độc tấu piano “Gabriel Trần Phương Nam – PIANO RECITAL” sẽ diễn ra vào lúc 20g ngày Chủ Nhật, 8/7/2012 tại Nhạc viện Tp. HCM, 112 Nguyễn Du, Q.I. Nhằm mục đích từ thiện của nghệ sĩ, vé được phân phối với mức ủng hộ tối thiểu: 100.000 VNĐ tại các địa điểm sau: Trường Âm Nhạc B.A.C.H., 123 Bis E2 – E3 Trần Quốc Thảo, P.7, Q.3; Artista Learning Center, 92 Xuân Thủy, P. Thảo Điền, Q.2; Trường YAMAHA Hóa Quang, 112 Điện Biên Phủ, P. Đakao, Q.1; Minh Nguyên Boutique, 4 Nguyễn thị Minh Khai, P. Đakao, Q.1

 

NGUYỄN BÁCH ANVN25 (06/2012)


Bài liên quan:
Bài mới hơn:
Bài cũ hơn: