17022018

Cập nhật lúc:12:04:33 PM GMT

Back Diễn đàn Mục lục: Thường thức âm nhạc “Thuật ngữ âm nhạc Việt-Anh-Ý-Pháp-Đức” của Nguyễn Bách

“Thuật ngữ âm nhạc Việt-Anh-Ý-Pháp-Đức” của Nguyễn Bách

  • PDF.

Cách đây hơn 10 năm, tôi đã thích thú tìm đọc quyển Thuật ngữ âm nhạc Anh-Đức-Việt của tác giả Nguyễn Bách. Lúc đó, tôi nghĩ phải chi có thêm quyển Thuật ngữ âm nhạc bằng tiếng Pháp và lý tưởng nhất là ba ngôn ngữ Anh-Pháp-Việt nên được xếp chung trong một quyển sách, vì tính phổ biến của chúng.

Quả thật, gần cuối năm 2000 tác giả tung ra tiếp quyển Thuật ngữ âm nhạc Ý-Pháp-Việt. Tác giả đã rất khéo léo khi tách 2 ngoại ngữ thông dụng Anh-Pháp ra để bố trí trong hai quyển sách riêng biệt. Làm như vậy việc phổ biến công trình của mình sẽ có hiệu quả hơn.

Sau hơn 10 năm ra mắt 2 quyển Thuật ngữ âm nhạc nói trên và nhận được nhiều góp ý của bạn đọc, tác giả đã sửa chữa, bổ sung và biên soạn 2 quyển sách này thành một bộ Thuật ngữ âm nhạc với 5 ngôn ngữ Việt-Anh-Ý-Pháp-Đức.

Bản biên soạn mới này rất đáng hoan nghênh, ở nhiều lí do. Thứ nhất, cuốn sách đóng góp không nhỏ vào việc giúp người Việt tiếp cận với âm nhạc thế giới và ngược lại, tạo điều kiện thuận lợi cho người nước ngoài muốn tìm hiểu âm nhạc Việt Nam. Thứ hai, tác giả đã sáng tạo sử dụng con số làm trật tự chung cho các thứ tiếng. Cách giải quyết này đã đạt được 2 mục tiêu là bình đẳng hóa các ngôn ngữ Việt-Anh-Ý-Pháp-Đức, vì tiếng nào cũng có thể "làm chủ" để tra cứu ra các tiếng khác và hơn nữa là đơn giản hóa cho người sử dụng vì không cần phải cầm một quyển tự điển nặng nề với các phần Việt-Anh, Việt-Pháp, Việt-Đức, Việt-Ý... và ngược lại.

Điểm nổi bật của ấn bản mới so với bản cũ là tác giả đã thu thập hầu hết những từ ngữ thông dụng (ít nhất trong lĩnh vực âm nhạc) vào 1 bộ sách in khổ giấy to thay vì in thành 2 tập như trước đây. Ở bảng tra cứu, các thuật ngữ được ghi chú thêm ký hiệu (V), (A), (P), (Đ), (Ý) để độc giả biết các thuật ngữ đó thuộc ngôn ngữ nào. Việc ghi chú này rất công phu, vì chiếm nhiều thời gian biên soạn tới gần 10.000 thuật ngữ được sắp xếp trong 2284 số mục. Sách có bổ sung phần âm nhạc truyền thống Việt Nam (cho đến nay, chưa có tự điển âm nhạc nào giúp cho việc tra cứu từ tiếng Việt sang các tiếng khác, đặc biệt phần về âm nhạc Việt Nam). Ngoài ra, ở ấn bản mới này còn có bổ sung phần nhạc Jazz – Pop - Rock.

Dù tác giả khiêm tốn đặt tên ngắn gọn cho quyển sách là Thuật ngữ âm nhạc, nhưng với cấu trúc và độ dày của quyển sách gần 400 trang này, có thể gọi đây là cuốn Tự điển Thuật ngữ âm nhạc.

Ngoài ra, nói về Thạc sĩ - Nhạc trưởng Nguyễn Bách, có lẽ cũng cần điểm lại một số công trình nghiên cứu chính yếu mà trước đó chưa có ai khởi xướng.

Với vai trò nhà viết sách nghiên cứu, anh đã bắt đầu bằng quyển sách Hòa âm truyền thống từ Thời cổ điển đến Thời hiện đại (1997). Đây là công trình đầu tiên về lý thuyết hòa âm chuyên sâu (trong số rất ít tác giả viết về đề tài này), trong đó có minh họa hơn  500 ví dụ tiêu biểu của nhiều nhà soạn nhạc nổi tiếng trên thế giới. Sau đó, bộ sách Thuật ngữ Âm nhạc bằng 5 thứ tiếng Anh- Pháp- Đức- Ý-Việt  với kiểu tra cứu độc đáo giúp cho ngôn ngữ nào cũng có thể trở thành tiếng chuẩn để tra cứu. Đây cũng là công trình đầu tiên ở trong nước. Công trình thứ 3, quyển sách Sổ tay kỹ thuật phòng thu viết cho Tủ sách Âm nhạc Điện toán của NXB Âm Nhạc (2002)  cho đến nay vẫn được xem là cẩm nang đầu tiên tại Việt Nam về đề tài kỹ thuật âm thanh, phòng thu và âm nhạc điện toán. Đó là 3 trong số hơn 30 đề tài khác trong lĩnh vực Âm nhạc và Ngoại ngữ mà ông đã in thành sách và tài liệu.

Với vai trò nhà tổ chức biểu diễn, có thể nói, anh là người đầu tiên can đảm dấn thân thực hiện dự án “Hát vang tiếng đàn” (2009) với sự ra đời của nhóm The CREDO nhằm thúc đẩy và quảng bá âm nhạc kinh điển đến với công chúng bình dân. Nguyễn Bách cho rằng: “phải chú tâm đến việc công chúng thích nghe gì, thay vì áp đặt họ phải nghe cái mình đang có”. Không chỉ có vậy, từ năm 2009 đến nay, hàng năm anh còn tổ chức chương trình hòa nhạc “PIANO SINGS” (Tiếng Dương Cầm Hát) thu hút sự quan tâm của giới chuyên môn và giới bình dân.

Dấu ấn đầu tiên của Nguyễn Bách là dám thử nghiệm, khoác lên âm nhạc piano - một loại nhạc cụ quý phái - nhiều “trang phục” mới lạ, hấp dẫn, tuy bình dị nhưng vẫn gìn giữ vẻ trang nhã. Điều này không những giúp thay đổi nếp nghĩ cứng nhắc trong việc trình diễn âm nhạc kinh điển, mà còn đưa thể loại âm nhạc này ngày càng trở nên gần gũi với công chúng hơn.

ThS. Trần Trọng Quốc Khanh

ANVN21 (09/2011)


Bài liên quan:
Bài mới hơn:
Bài cũ hơn: