21022018

Cập nhật lúc:12:04:33 PM GMT

Back Chuyển động Mục lục: Thời sự âm nhạc ĐÊM NHẠC TCHAIKOVSKY và SHOSTAKOVICH

ĐÊM NHẠC TCHAIKOVSKY và SHOSTAKOVICH

  • PDF.

Tháng 1 năm 2018 mở đầu mùa diễn mới của HBSO bằng hai đại thụ âm nhạc Nga, P.I.Tchaikovsky và D.Shostakovich, lần lượt qua 2 tác phẩm xuất sắc Piano Concerto Số 1 cung Mi giáng trưởng, Op. 23 và Giao hưởng số 5 cung Rê thứ Op.47.

Tonight We Love do cây saxo giàu ảnh hưởng Freddie Martin chuyển soạn là một trong những bản pop bán chạy nhất thập niên 40 với hơi 1 triệu bản bán ra. Tác phẩm sử dụng đoạn mở đầu của Concerto Số 1 cung Si giáng thứ của Tchaikovsky, vì nó quá đỗi ngất ngây.

Piano Concerto số 1, tác phẩm thành công quy mô đầu tiên của nhà soạn nhạc, ban đầu được tặng riêng cho người thầy Nikolai Rubinstein. Sau khi vấp phải phê bình gay gắt của Nikolai, nhà soạn nhạc trẻ quyết định rút lại tác phẩm và dành tặng nó cho pianist Hans von Bülow, người trình diễn tại lần ra mắt tại Boston năm 1875 trước sự hưởng ứng choáng ngợp từ khán giả (thậm chí còn yêu cầu nghe lại chương cuối). Tchaikovsky sau đó đã điều chỉnh lại phần piano cho tác phẩm vào năm 1889, còn Nikolai cũng quyết định mang tác phẩm vào nhạc mục biểu diễn của mình, và từ đó về sau bản concerto trở thành một trong những bản concerto nổi tiếng nhất từng được sáng tác và biểu diễn ngày nay. Hans von Bülow đã gửi lời đến Tchaikovksy: “Có một sự độc đáo không gì so sánh được, một sự trang nhã, một sức mạnh, và những đoạn nhạc tuyệt đẹp xuyên suốt tác phẩm có một không hai này; có một sự trưởng thành về thể hiện lẫn phong cách - về cấu trúc lẫn triển khai, và những hòa âm hay đến thế [...] Nói cách khác, viên ngọc này chắc chắn sẽ nhận được lời cảm tạ từ bất cứ nghệ sĩ dương cầm nào có cơ duyên trình diễn nó.” Với không ít người, bản Concerto chính là âm thanh mà họ hình dung về nhạc cổ điển. Tác phẩm sẽ được thể hiện dưới bàn tay của nghệ sĩ Hồ Thị Thể Vân, tiến sĩ biểu diễn piano tài năng trở về từ Canada.

Bản Concerto số 1 cho piano của Tchaikovsky còn gắn với diễn viên, đạo diễn và phê bình điện ảnh kỳ tài Orson Welles gần như trong mỗi lần ông xuất hiện dù trên truyền hình hay phát thanh. Bản concerto cũng là tác phẩm yêu thích của những hảo thủ dương cầm lừng danh nhất trên thế giới, từ Vladimir Horowitz đến Lang Lang, đến Van Cliburn, tác phẩm được xuất hiện trong lễ bế mạc Olympics mùa Đông Sochi 2014, trong series truyền hình trào phúng châm biếm Monty Python, trong talkshow truyền hình David Letterman, cho thấy sự phổ biến đến phổ thông của nó trong văn hóa đại chúng. Ngày nay bản Concerto đã có hơn 200 bản thu và theo thời gian tổng cộng có lẽ còn nhiều gấp đôi.

Tòan bộ phần hai của đêm nhạc sẽ là Bản giao hưởng số 5 cung Rê thứ, Op. 47 của D.Shostakovich. Khi ra mắt vào ngày 21/11/1937, Bản giao hưởng đã được khán giả tán thưởng hơn nửa giờ đồng hồ. Sáng tác trong vòng 3 tháng, từ tháng 4 đến tháng 7 1937, tác phẩm tạo được một thành công vang dội, bất chấp những áp lực từ chính quyền đương thời. Nhà văn Nga Alexei Tolstoy ví tác phẩm với hình mẫu văn học tuổi mới lớn của Xô Viết, mô tả “sự hình thành của một nhân cách” Xô Viết.

Giao hưởng số 5 thoạt nhìn có thể là tác phẩm cuối cùng nằm (tức vô cùng khó xảy ra) trở thành tác phẩm nhạc cổ điển được bàn tán nhiều nhất thế kỷ 20. Nhưng thực tế là như vậy, trong suốt 75 năm qua, nó không ngừng gây ra tranh cãi, thậm chí còn gây ra những tranh luận nóng nảy giữa người trình diễn với các nhà âm nhạc học. Tuy nhiên, được đông đảo khán giả xem là kiệt tác của Shostakovich dành cho dàn nhạc, bi thiết và kiệm lời trong thể hiện, bản Giao hưởng chứng kiến một Shostakovich điều khiển dàn nhạc một cách tiết chế và cho phép bản thân tác phẩm tự phát triển chỉ trong một vài motive, dẫu trong ngôn ngữ thể hiện vẫn còn đôi phần bảo thủ.


Giữa lúc chính quyền đương thời ưa chuộng những tác phẩm mang tính sử sáo rỗng và dập khuôn các chất liệu dân gian, truyền thống, Shostakovich lại chọn một hướng đi dân túy hơn, theo những dạng thức sáng tác kinhh viện, và đậm màu sáng tạo cho dàn nhạc, dẫu đồng thời đầy u ám và trào lộng. Ông cực kỳ tự tin sử dụng dàn nhạc để tạo những đoạn hành khúc bùng nổ như của Mahler, nhưng cũng có những đoạn nhạc mong manh đến xúc động, như đoạn giao tấu giữa flute và horn ở đoạn coda mà Vladimir Spivakov nhận ra chính là câu nhạc L’Amour trong bản Habañera kinh điển của Bizet.

Nhạc trưởng, nhà soạn nhạc lừng danh người Mỹ Leonard Bernstein đã ghi âm Giao hưởng số 5 cùng Dàn nhạc New York Philharmonic, trong số hơn 50 bản thu hiện có, và nó trở thành một dấu ấn đáng nhớ sau khi cùng nhau họ đã biểu diễn tác phẩm ngay tại Liên bang Xô Viết với sự hiện diện của chính Shostakovich trong hàng ghế khán giả. Bernstein đã chỉ huy chương cuối của Giao hưởng số 5 bằng tất cả sự bạo liệt, nguồn năng lượng và sự rực cháy mà ông có thể mang vào tác phẩm.

Kiệt tác Giao hưởng của Shostakovich chính là một tuyệt tác để tận hưởng, không chỉ như một đối trọng cân bằng với tác phẩm Concerto Piano của Tchaikovksy, mà còn hứa hẹn một sự đón nhận rất dạt dào từ phía khán giả thưởng thức. Bởi cả hai tác phẩm đều đặc biệt mang lại những khoảnh khắc huy hoàng, sáng chói, vượt lên trên những xúc cảm ngày thường, nhưng mỗi tác phẩm đều tạo những khoảng lắng sâu sắc, những xúc cảm đầy hoài niệm, kết nối giữa quá khứ, hiện tại và niềm tin mãnh liệt về tương lai và con người.

Đêm nhạc sẽ càng trọn vẹn hơn, đậm đà hơn trong không khí đón chào năm mới, với sự trở về của nhạc trưởng Lê Phi Phi tài hoa, phong nhã từ Macedonia, cùng dàn nhạc Giao hưởng HBSO.

Chương trình sẽ diễn ra lúc 20h ngày 9/1 tại nhà hát Thành Phố.


Bài mới hơn:
Bài cũ hơn: