21022018

Cập nhật lúc:12:04:33 PM GMT

Back Chuyển động Mục lục: Góc nhìn âm nhạc Rất chênh vênh nếu gọi Lý là “mầm nữ” Trịnh Công Sơn

Rất chênh vênh nếu gọi Lý là “mầm nữ” Trịnh Công Sơn

  • PDF.

Âm nhạc được tạo nên bởi giai điệu và hòa âm, tiết điệu, sự thay đổi âm lượng, âm sắc, hình thức và cách sắp xếp các yếu tố trong một tác phẩm.

Riêng với ca khúc còn có thêm một yếu tố quan trọng: ca từ. Đó là những tiêu chuẩn nghệ thuật để đánh giá, phê bình âm nhạc cũng như khi xét đến tính mỹ học của một tác phẩm âm nhạc. Nếu không có chỗ dựa nghệ thuật như thế, những nhận xét của chúng ta sẽ không khỏi... chênh vênh!

Đã có nhiều bài viết, ý kiến trái chiều nhau về cái gọi là “âm nhạc Lê Cát Trọng Lý”. Chỉ với khoảng vài chục ca khúc với phong cách trình diễn không có gì thay đổi đáng kể mà một người còn non về tuổi đời và tuổi nghề, còn rất “chênh vênh” về chuyên môn lại nhanh chóng được giới truyền thông cho rằng đã tạo nên một “phong cách âm nhạc” (cả đến cô bé Lý khiêm tốn cũng hồn nhiên nhận định như vậy trong một lần trả lời phỏng vấn) thì qủa thật Việt Nam là đất lành về âm nhạc cho nhiều loại chim đến đậu!

Để công bằng hơn trong nhận định, tôi không chỉ nghe “Chênh Vênh" của Lý mà còn tìm nghe một loạt những ca khúc khác. Cũng như nhiều người, điều chúng tôi nhận thấy ngay trong các ca khúc của cô là chất “lạ”: lạ trong ca từ, và lạ hơn khi ca từ ấy “già” hơn nhiều so với tuổi đời còn rất trẻ của tác giả. Tuy nhiên không phải cái gì lạ cũng là hay, cũng là có nghệ thuật, cũng là “đại diện cho âm nhạc Việt Nam đương đại”. Chính cái lạ cộng với cái mộc mạc chân tình trong bối cảnh môi trường âm nhạc “có nhiều vấn đề” như hiện nay mà Lê Cát Trọng Lý đã dễ dàng chiếm được cảm tình của khán thính giả chân tình và các vị giám khảo “hồn nhiên” (cả về kiến thức chuyên môn lẫn kinh nghiệm cầm cân nẩy mực).

Điều đó hiển nhiên, không cần bàn cãi. Các ca khúc của Lý thường không giai điệu hoặc giai điệu mang đường nét đơn giản (Không Tên) hoặc na ná như những ca khúc Việt Nam, ngoại quốc thời xưa (Nghèo, Là con gái thật tuyệt). Ca từ lạ nhưng nội dung không rõ, mập mờ và thường làm chức năng mô tả của hội họa hơn là truyền đạt nội dung (Chênh vênh). Người ta có thể thích vì lạ nhưng sẽ... không hiểu gì hết! Tiết tấu của các ca khúc này rất đơn giản như nhạc sinh hoạt, lặp lại một mô thức nhiều lần (Nghe tôi kể này). Phần đệm thường sử dụng guitar thùng theo kiểu “hát lửa trại”, “hát tâm tình bên nhau” với hợp âm và giai điệu thường không ăn khớp nhau (Nghèo).

Thú thật, tôi không nghĩ nhiều đến "Hiện tượng Lê Cát Trọng Lý” bằng hiện tượng "đổ xô vào nhau” trong việc đánh giá, phê bình về âm nhạc. Hiện tượng này không chỉ có trong công chúng nghe nhạc mà cả trong những người hoạt động hay có liên quan đến hoạt động âm nhạc, thậm chí cả trong  những người có trách nhiệm đánh giá hoạt động âm nhạc của xã hội. Một người đã khen thì trăm người đổ theo với mức độ đề cao làm chính người được đề cao cũng phải đỏ mặt! Rõ ràng, Lê Cát Trọng Lý đã thành công nhanh và có độ lan tỏa tốt trong lĩnh vực biểu diễn, giới thiệu về những sáng tác của mình. Với tôi, thành công ấy có đến trên một nửa là công lao của các phương tiện truyền thông, thậm chí cả các “chiêu” truyền thông. Nhưng điều đó hoàn toàn không đủ để ai ai cũng nhận xét rất “đao to búa lớn” rằng: “Lý được coi là một trong những tác giả nổi bật của âm nhạc Việt Nam đương đại (!)”  hay “đây là bước khởi đầu của một Trịnh Công Sơn nữ”. Những đánh giá đó qủa thật quá… “chênh vênh” và sẽ gây ra nhiều tác dụng trái chiều có khi còn bất lợi cho chính người được “lăng-xê”!

Nhân hiện tượng Lê Cát Trọng Lý tại Giải cống hiến của năm 2011, tôi cũng muốn đề cập đến cái mập mờ nguy hiểm của những tên gọi như “Bài Hát Việt” hay “Giải Cống hiến của năm”. Những tên gọi tầm cỡ ấy thường dễ gây sự hiểu lầm và đó chính là đại diện một cách mập mờ cho giá trị nghệ thuật của nền âm nhạc cả nước.

Dưới góc độ của một người thày, tôi mong sao cô học sinh viola của mình không bị lạc bước trên con đường phát triển nghệ thuật âm nhạc trước những nhận xét, những chiêu tung hứng “qúa rầm rộ nhưng nát chênh vênh” của giới truyền thông.

Ý kiến khán giả:

- Cô ấy không phải là một ca sĩ hát hay theo đúng nghĩa . Nhưng nghe cũng vui  tai đấy . Có điều tôi không hiểu âm nhạc của cô ấy muốn nói gì, vì chất nhạc của Lý lạ, nó không gần gũi . Tôi không thích thứ mà tôi không hiểu.

- Lê Cát Trọng Lý thật sự tài năng . Cô ấy chọn cho mình một con đường hoàn toàn độc lập và riêng biệt. Cái hay của Lý nằm ở chỗ, cô ấy biết thu hút khán giả bằng chính sự giản dị trong âm nhạc lẫn ngoại hình, rất gần gũi và đáng yêu. Cô ấy xứng đáng là một đại diện trẻ tài năng.

- Nhìn cô ấy ngộ ngộ, hay hay. Mái tóc xoăn rất buồn cười, tôi có cảm giác hình như cô ta không bao giờ make up khi biễu diễn trên sân khấu vậy . Cô ấy cá tính đấy chứ. Cô ấy có thể là một nghệ sĩ tài năng. Nhưng trong đời thực có vẻ cô ấy hơi...lơ ngơ, khờ khờ. Tôi không thích một cô gái quá giản dị như Lý…Cô ấy tự nhiên đến ..thô mộc.

Nguyễn Bách ANVN22 (11/2011)


Bài liên quan:
Bài mới hơn:
Bài cũ hơn: