Cũng dễ hiểu bởi khi đời sống kinh tế có phát triển thì đời sống văn hoá mới đi lên. Có một nghệ sĩ trẻ tại Bờ Biển Ngà đã nỗ lực hết mình để theo đuổi những ước mơ, để mang những đặc trưng văn hoá dân tộc của mình ra với thế giới, đó chính là Dobet Gnahore, nghệ sĩ trống, ca sĩ nhạc world music đầy tài năng.

Sinh năm 1982 tại Bờ Biển Ngà, Tây Phi trong một gia đình có cha là nghệ sĩ nổi tiếng chuyên về nhạc cụ gõ. Cô gái Dobet Gnahore đã sớm theo đuổi ước mơ trở thành một nghệ sĩ như cha mình. Ở độ tuổi 12 Dobet Gnahore đã thuyết phục cha cho rời trường học để theo đuổi ước mơ trở thành một nghệ sĩ chuyên nghiệp, Dobet Gnahore đã rất nổi tiếng tại Bờ Biển Ngà với vai trò là một ca sĩ và một vũ công. 20 tuổi Dobet Gnahore trở thành nghệ sĩ Tây Phi đầu tiên có tầm ảnh hưởng quốc tế và được thế giới biết đến như một nghệ sĩ nhạc World music.

Dobet Gnahore có thể hát được 8 loại ngôn ngữ khác nhau, tiếng Anh, tiếng Pháp và các thổ ngữ châu Phi. Âm nhạc và sự ảnh hưởng của Dobet Gnahore khá sâu rộng tại khu vực châu Phi. Dobet Gnahore có thể thể hiện được đa dạng các giai điệu và phong cách âm nhạc khác nhau. Cô tự sáng tác, biểu diễn về những vấn đề ngay chính trên quê hương mình, Dobet Gnahore hát về những người phụ nữ, màu da, AIDS các tập tục xã hội đang tồn tại tại Châu Phi, Dobet Gnahore không ngại bị ảnh hưởng các vấn đề chính trị, Dobet chỉ muốn được hát, được biểu diễn được mang nét văn hoá Châu Phi trong các show diễn của mình.

Ngay từ cái nhìn đầu tiên khi xem Dobet Gnahore biểu diễn khán giả đã thấy được một thông điệp rõ ràng mà Dobet Gnahore muốn chuyển tải ngay ở ngoại hình. Mái tóc xoắn bới cao, cũng chẳng cần trang điểm, những phụ trang đi kèm nguyên bản từ Châu Phi nổi bật là một chiếc trống để Dobet Gnahore có thể vừa hát vừa gõ. Trống luôn là một nhạc cụ không thể thiếu trong mỗi bài hát của Dobet Gnahore vì đó là lợi thế của cô, từ người cha nổi tiếng của cô. Những chiếc chống nhỏ để người ca sĩ có thể vừa hát vừa vung 2 tay gõ tạo ra một âm thanh rất riêng, rất đặc trưng của văn hoá các bộ lạc châu Phi. Dobet Gnahore rất hiếm khi biểu diễn mà dời tay khỏi nhạc cụ này.

Dobet Gnahore cũng may mắn khi sinh trưởng ngay tại một nơi được coi là trung tâm âm nhạc của các quốc gia Tây Phi nhưng, thật trớ trêu, các phòng thu hiện đại nhất chưa bao giờ cho ra đời các sản phẩm của bộ gõ và đàn rung mà cô định làm. Những bài hát mà cô thể hiện về con người, về sự việc ở một chừng mực nào đó không được ủng hộ tại đây vì vẫn còn chiến tranh sắc tộc, vẫn còn thù hằn quyền lực nên ngôi sao trẻ quyết định phải rời khỏi đất nước chuyển qua Marseille, Pháp, một nơi cô chưa từng đặt chân sinh sống trước đó để tiếp tục được hát bởi cộng đồng người gốc Phi tại đây khá lớn.

Sự giao lưu văn hoá và tiếp nhận đa văn hoá ở một thành phố cảng niềm nam nước Pháp cùng với tài năng và sự mới lạ của Dobet Gnahore đã mang đến cho cô những cơ hội mà cô chưa bao giờ dám mơ tới. Dobet Gnahore ra đi như một sự trốn chạy để phát triển, sự ra đi này lại mang đến một sự khởi đầu tốt đẹp hơn rất nhiều ở một thị trường lớn. Cái tên Dobet Gnahore với thị trường âm nhạc world music lại trở lên rộng mở hơn bao giờ hết. Dobet Gnahore được chào đón và có những tour diễn ở rất nhiều thị trường âm nhạc quốc tế như Pháp, Mỹ, và cả các nước láng giềng với quê hương cô như Congo, Gabon, Chad, đảo Guinea. Dobet Gnahore giải thích rằng không phải cô quên gốc gác của mình nhưng cô cảm thấy chưa an toàn lắm khi quay trở về quê hương trong tour diễn của mình cho nên cô đành thất hẹn với khán giả quê hương, cô chỉ biểu diễn ở các quốc gia láng giềng với Bờ Biển Ngà.

Dobet Gnahore là nghệ sĩ gốc Phi duy nhất được kênh BBC Radio vinh danh là nghệ sĩ World music mới xuất sắc nhất cho những nỗ lực không ngừng của mình. Dobet Gnahore đã thành lập một ban nhạc gồm các nghệ sĩ Pháp và Tunisi trong đó người đóng góp công sức không nhỏ trong sự thành công của cô là nghệ sĩ bậc thầy về bộ gõ Boni Gnahore, người cha đã đồng hành cùng cô trên con đường âm nhạc. Âm nhạc của Dobet Gnahore mang đến cho người nghe nét văn hoá Bete, Baoule của Bờ Biển Ngà, một chút âm hưởng của bộ tộc Bikutsi Cameroon, giai điệu Rumba của Congo và Tây Phi, một chút reggae trong các bài hát của mình.

Khán giả thế giới đã bị Dobet Gnahore cám dỗ bằng lối hát hoang dã, chất giọng khoẻ khoắn và đầy ma lực trên sân khấu. Sự xuất hiện của Dobet Gnahore trên sân khấu Mỹ đã mang lại một ấn tượng đặc biệt cho khán giả. Một khán giả tại Santa Cruz đã nhận xét, với đôi giày múa, mái tóc búi cao và các phụ trang đậm tính Tây Phi, Dobet Gnahore thực sự “amazing”, và cô ấy là một thiên tài, đặc biệt là đôi bàn tay như nhảy múa trên chiếc trống. Không phải chúng tôi mà tất cả các khán giả có mặt trong tour diễn của cô ấy đều hoàn toàn bị thuyết phục.

Na Afriki (đến với Châu Phi) là album thứ 2 sau album Ano Neko mà Dobet Gnahore mang đến cho khán giả với 8 thứ tiếng khác nhau. Khán giả thế giới giờ đây đã đặt cho Dobet Gnahore một tên gọi mới, cô gái kể chuyện châu Phi qua âm nhạc, người mang hồn châu Phi đến với thế giới qua âm nhạc. Giọng của Dobet Gnahore được đánh giá như một cánh đồng khô cạn châu Phi luôn khát khao mòn mỏi ngóng trông những dòng nước mát. Giọng ca như đầy cảm xúc và khát vọng hoà bình và ấm no, giọng ca mang nỗi niềm của cả một lục địa.

Na Afriki phần lớn là những sáng tác của Dobet Gnahore, một sản phẩm âm nhạc của một nghệ sĩ châu Phi vượt qua ngoài biên giới lãnh thổ để đến với công chúng yêu nhạc. Nếu như đại thụ Bob Marley hát những ca khúc về tình đoàn kết của châu Phi thì Dobet Gnahore là ca sĩ Phi châu tiên phong vang lên những khúc ca về lục địa mình, cô nói có thể cả đời tôi sẽ không tách rời những giai điệu này. Đôi khi những người nghe như bị chìm đi khi giai điệu đi qua nhưng Dobet Gnahore với cách thể hiện đầy sinh động sẽ làm cho khán giả phải ngồi nghĩ lại về ca từ, về giai điệu và cả vũ đạo mà Dobet Gnahore đang thể hiện để cảm nhận sâu sắc nhất về cuộc sống và con người mà Dobet đang muốn diễn tả. Bạn đã bao giờ nghe Dobet Gnahore hát? Hãy một lần lắng nghe và cảm nhận một câu chuyện về một lục địa qua ngôn ngữ âm nhạc của Dobet Gnahore.

Nhật Trang ANVN7 (01/2010)